Como tirar proveito dos incendios
Unha vez, en New York, leváronme a un restaurante de Little Italy do que se dicía que era da Mafia, ou que o frecuentaran ou frecuentaban mafiosos. A verdade é que, estreito, coas mesas de formica e o piso de baldosa hidráulica, o que me recordaba era aos bares de cando era rapaz, e o feito de que os camareiros fosen distantes e despegados, aos que coñecín cando era estudante, en Compostela ou Madrid. Pero o caso é que aquela sona de lugar criptomafioso de seguro que non lle viña mal desde o punto de vista do negocio. É que das desgrazas e da cara negativa da existencia sempre se pode sacar algo positivo, como comproban os programadores de reality shows e o propietario daquela atracción festeira ao que se lle quedaron uns clientes papo abaixo durante media hora na Coruña, e cando reiniciou o seu periplo, foi atopando clientes que lle pedían que os deixase pendurados dos pés, para ver que se sentía. Tamén houbo xente, de mariñeiros a promotores inmobiliarios, que sacaron rendibilidade da catástrofe do Prestige. Así que, por que non tentar tirarlle algo de proveito á lacra dos incendios forestais?
Xa o sabía eu
Vaia por diante que lle estou moi agradecido á xente que tivo en consideración o meu texto “Dejen de marear el gallego” (título orixinal da columna, como comentei en facebook), que como me temía, provocou unha reacción que cabería cualificar como de choque anafiláctico, cando eu pretendía máis ou menos o contrario. Non que non se lera, claro. O cerne da cousa era sustentar que, nun momento en que hai sectores sociais galegos (para matalos, pero galegos) que están pasando dunha actitude morna ou de indiferenza sobre o idioma, a unha belixerante en contra, elevar a polémica pública o debate filolóxico é contraproducente para o idioma. Que poñer o foco de atención na corrección ou incorrección do galego que se fala (que como lle pasa a todos os idiomas, non é o standard culto, ou iso me explicaron hai tempo coa distinción entre “lingua” e “fala”, ou máis exactamente entre “lengua” y “habla”) desanima a moitos galegofalantes (neo ou paleo), por moito que acelere o pulso dos galegofalantes militantes (non menos reais, pero moito máis escasos) e dálle argumentos ao inimigo (vexan o famoso Papel que a FAES, lle dedicou ao asunto, se é posible sen proporcionarlle demasiadas entradas). No fondo era, co estilo demagóxico que me caracteriza (segundo algúns que agora parecen advertilo, e non antes) un alegato contra o “secuestro” (é un dicir, xa saben) do idioma polos filólogos. Se eles se queixan da perda de calidade do idioma falado, recomendaríalles que revisasen a trabe que posiblemente estea obstaculizando a súa visión á hora de comunicar.
Non era, pois, unha reivindicación dunha opción lingüística concreta, por moito que a teña, senón un chamamento a que hai que pensar en sumar, e non en etiquetar. Pensei que o delicado da situación do galego (como ven, son dos apocalípticos, aínda que me encanta escoitar os argumentos dos integrados, dos que din non vai tan mal a cousa) amortecería o resorte que dispara nestes casos a Lei de Berto. Saíume como o nabo, obviamente. Paseino moi ben lendo a maioría dos comentarios (e, se me permiten o chiste, citarei ao meu admirado Bierce, que definía a discusión como o método de confirmar aos demais nos seus erros). Houbo quen se confesou decepcionado, e sentíndoo de verdade, teño que dicir que a culpa é máis súa que miña, porque en realidade eu xa antes non estaba á altura na que me tiña. E houbo quen me acusou –en realidade varios, coincidindo en cualificativos e en argumentacións- de basearme en “preconceitos”. Seríam, en todo caso, “posconceitos”, porque a miña relación co idioma, afectos persoais aparte, é profesional, cunha ferramenta moi querida durante décadas, que en ocasións tiven que relear para poder utilizar, e que necesito ter sempre afiada desde hai tempo. Ben para obter a confianza dalgunha xente en circunstancias non propicias, ben para contarlle a moito máis persoal o que considero que lle teño que contar e como llo teño que contar. A miña relación co idioma, e a miña opción persoal non é, pois, o resultado dun enriquecedor debate no seo do correspondente departamento de filoloxía, nin tampouco un símbolo de orgullo patriótico que enarborar entre compañeiros de militancia na lingua.
Díxeno e reitéroo, a risco de meterme en sarillos, porque non dependo da aceptación do público (non penso emprender unha carreira política, ou literaria, nin liderar nada), e xa son maior para aprender as virtudes de calar o que realmente penso, e penso que debo dicir. Pero esta é a miña última intervención sobre o tema, porque, sinceramente, o mellor de debate foron os off topics, e porque, como dicía Churchill, unha boa conversación debe esgotar o tema, non aos interlocutores.
Deixen en paz ao galego
(Aínda que o resultado vai ser o contrario, temo)
O lume queima algo máis que o monte
Os desastres retratan sempre dous aspectos, tanto da cidadanía como das administracións: os sistemas de prevención ou de resposta, e a actitude. No caso do Prestige, a cidadanía pasou o exame con nota máis que alta, e as administracións suspenderon clamorosamente. No que respecta á capacidade de prever o desastre ou de remedialo, os gobernos galego e central foron unha calamidade, como lle pasou aos anteriores que se viron neses fregados. Pero no que acadaron as máis altas cotas da miseria foi na actitude: primeiro na de pretender agachar a traxedia, e logo na de embestir contra os que a denunciaban. No dos incendios forestais, a cidadanía non saca tan boa nota, e a administración –a Xunta, a quen lle corresponde o problema- non só suspende en eficacia, como é tradicional, senón que volve ás andadas na actitude: a de pretender ocultar a realidade.
Michelle Obama e a caspa
Por moitas jeremiadas que proclamen determinados predicadores, ou Rajoy cando se pon estupendo, o drama real de España, e non outro, é que a pouco que rasques, sae a caspa. A cousa vén de vello e reactualízase permanentemente, e se non, pensen no circo Michelle Obama. Durante a segunda metade do século XX, mentres no mundo civilizado, particularmente en Europa, se formaba a primeira sociedade na que as vantaxes da modernidade, incluída a cultura, se poñían ao alcance da maioría, España era un cuartel no que, como moito, unha parte da poboación tiña pase pernocta. Por aí fóra xurdían os Beatles, o pop, o rock, o Mini e o chamado amor libre (as relacións sexuais entre adultos sen máis requilorios que o mutuo acordo). Aquí había que agardar meses por un 600, Mi jaca e Soy minero campaban en todas as radios durante anos e o único reto de apareamento permitido eran os paseos pola na rúa, na que as mulleres ían por un lado e os homes por outro. Os turistas que, aos poucos, foron vindo, máis que unha viaxe física acometían unha viaxe no tempo.
Prexuizos culturais
Desta vez penso que non me meto con ninguén
1, 2, 3… reforme outra vez
Non son precisamente un experto no mercado laboral, fóra da miña experiencia persoal e de varias alleas, e dalgunhas lecturas pilladas de aquí e de acolá. Pero xa o imaxinan e se soamente lles escribise do que son máis ou menos experto, seguramente os aburriría. Así que permítanme que comparta con vostedes as miñas dúbidas sobre a reforma laboral na que estamos inmersos, e tamén unha intuición: a tal reforma parécese moito ao mítico concurso de Televisión Española e da televisión española, que reinou nas pantallas de 1972 a 2004: Un, dos, tres… responda otra vez.
Feijoo entra al trapo
Eu quería cambiar de obxectivo, pero non hai maneira. Agora cos touros. O colmo do ridículo.
Parecidos razoables: Josemi-Linda Hunt
Os cuñados da patria
Permítanme un desafogo persoal. Cada estou máis desanimado cando me vexo na obriga moral de comentarlles cousas que considero que debe comentarlles. Falo dos debates parlamentarios cruciais e decisivos para o estado da nación ganadora da Copa Mundial de Fútbol. E aos protagonistas, pese a que no envite lles vai algo aínda máis que o soldo, tampouco é que se lles vexa moi animados, tal e como se comportan nel. Sinceramente, dos debates dos que levo falado –non vou ser tan hipócrita como para dicir que aturado- non vin outro tan comentado, e que tan decepcionados deixou aos que o seguiron.
Facer a trampa antes que a lei
Escollín un mal día para comparecer nunha ponencia do Parlamento…
Queda inaugurada a web de Lois Pereiro
(by appointment Alfredo&Tati)
Vicios públicos e privados
Este tipo que lles escribe ganou sempre os garavanzos facendo o que lle mandan o mellor que sei. E o que me mandaban incluíu en moitas ocasións o que se chama “seguimento electoral”. É dicir, facer a información da campaña dun partido para poñer a un señor ou señores (tamén señoras) en sitios variados, nomeadamente corporacións ou parlamentos. Como todo, por una parte era canso –aínda que a prazo fixo, quince días, máis a noite electoral e a maiores a resaca- e por outra tiña os seus aspectos divertidos. A miña primeira vez foi cando os resultados saían ás tantas da mañá e había que ditalos por teléfono (“Covelo: AP, 1.876. PSdeG, 252”). Logo fíxeno a mor parte das veces para un medio público, e esa circunstancia non afectaba á porcentaxe de diversión, pero canso era considerablemente máis canso. Porque ademais de ter que escoitar os discursos (en realidade O Discurso), tiña que contarllos á audiencia como se fosen noticia, é dicir novidades, e cronometrando o tempo. Ou sexa que estaría en contra dese proxecto dos partidos maioritarios de facer obrigatorios os bloques electorais nas televisións privadas aínda que soamente fose por esa experiencia persoal.
Sara, burkas e vuvuzelas
Estes días hai tantas frontes de polémica, a cada cal máis intensa e decisiva, que non se sabe a cal atender. Está o da reporteira Sara Carbonero, a máis directamente afectada polo porvir da la Roja, porque a presunta influencia que exerce na concentración do porteiro Iker Casillas, foi asunto de portada en medios internacionais e especializados, e mesmo acabou sendo tema de debate profesional e incluso político. Ao mesmo tempo que Sara, vestida como lle peta (dentro das directrices que lle marca a cadea de televisión para a que traballa) cumpre o seu contrato profesional a carón da rede que a súa parella garda por idéntico motivo, nalgunhas corporacións municipais, no Senado e nunha chea de foros dixitais –é dicir, en calquera ámbito onde hai ociosos-, discútese sobre a prohibición do burka. Todo co son ambiente e atronador das vuvuzelas, esa corneta surafricana con nome que parece dun paxaro de aquí e que hoxe é un símbolo da modernidade mundial.
Retrato de Lois como artista adolescente
