si home si

Se hai unha profesión para a que non me dotou a providencia, ademais da de monitor de autoescola ou calquera outra que esixa doses elevadas de paciencia, é a de médico. Calquera cousa que teña que ver co asunto prodúceme pavor, desde as agullas á mera descrición dunha operación. Consecuentemente, como paciente son fatal, máis fatal incluso ca media dos homes (dos seres humanos masculinos), e ata nunha simple extracción de sangue para unha análise miro para outro lado. Afortunadamente, nunca me operaron de nada. Desafortunadamente, aínda que fago todo o posible por evitalo, e demoro o imposible calquera visita, son máis asiduo do que quixera da especialidade médica que máis medo me mete: o dentista.

De feito, xa cando tiña seis ou sete anos fun ameazado polo odontólogo da familia de que, ou calaba, ou me botaba, porque lle estaba espantando ó clientes da sala de espera (era un dilema retórico, porque non podía escoller que me botara). Xa sei que hai xente que asegura que eso de que o dentista doa está superado, logo da xeneralización das técnicas e tecnoloxías actuais, pero cada vez que me deito boquiaberto no sillón, con esa luz enchufada nos fuciños, sigo experimentando a mesma sensación de indefensión ante o irremediable que tiña de neno. De chaval, os meus pais compensaban as miñas visitas ó dentista cun libro e cunha comida nun restaurante de tronío (aínda que non era a mellor circunstancia para sacarlle partido a esta segunda esixencia). De maior, paso o trance como podo, cunha mestura de sentido do ridículo e ollos firmemente pechados. Ata o outro día.
O outro día fun obxecto pasivo dunha operación algo máis complexa das habituais. Ó comezo, tiven a sensación de que estaban cambiando a roda dun coche dentro da miña boca. Despois, sentín que o que estaban facendo eran máis ben os alicerces do edificio da Fundación CaixaGalicia no Cantón. Todo, ademais, radiado. “Una cureta, por favor”, escoitaba citar, entre outros adminículos e ferramentas de nome máis aterrador. A cureta parecía o instrumento máis benévolo, ata que sentín en todos os aspectos a acción de “curetear”, e descubrín que debía ser algo parecido á man ortopédica do Capitán Garfio. Xa estaba no límite do agarrotamento maxilar, da extenuación física e da completa derrota psíquica e moral, cando escoitei ó comunicativo estomatólogo: “y ahora una sutura tipo colchonero vertical”. Nese momento dei gracias internamente a todo canto ente lle puidera chegar o meu agradecemento por ter nacido na época na que nacín, porque de ter sido maquis, resistente clandestino ou guerrilleiro, chegaría a soa visión dun torno de dentista para facerme cantar o que soubera ou o que lle colara ós interrogadores.
Recordei toda esa ordalía onte no hospital, en solidariedade coa miña pequena á que estaban facendo unha amigdalectomía, entre outras cousas que non recordo. Afortunadamente, como paciente, a nena non sae a seu pai.

(para mércoles, 14 de setembro de 05)

O outro día fun cubrir a noticia dun iate alemán que embarrancou onda a praia do Trece, entre Camelle e Camariñas, no mesmo sitio onde se desgraciou o mítico pero real Serpent. A noticia non era soamente, ou principalmente, o novidoso feito dun naufraxio dun barco de luxo na Costa da Morte, senón que houbo uns que recuperaron a tradición dos raqueiros, os saqueadores de pecios. Chegaron en dúas lanchas, a pleno día, e apañaron todo o que puideron, ata o asento do piloto. Os veciños, diante da cámara, como moito aseguraban “si, algo sentín que desvaligharan o barco. Uns de… de non sei onde, pero sentín que saquearan bastante”. Fóra da cámara, o relato mesma dalgunha autoridade era un chisco menos idiosincrático pero máis rico: “Chegaron e o primeiro que fixeron foi coller o champán e picar uns chourizos. E logo deron en desarmar todo. Ós que estaban en terra berrábanlles ‘mirade que barco compramos’”. O axente da aseguradora, un alemán era algo máis explícito co micrófono diante (“hicieron un saqueo en toda regla”) pero aínda máis detrás do chintófano: “fui a un bar de ahí, y dije que había cosas que no importaba perder, pero que estábamos interesados en recuperar un aparato concreto. Uno del bar dijo en alto: ‘no se preocupe que eso aparecerá’”. Os que din que as imaxes valen máis que mil palabras non fixeron información para a televisión.

Hai días o goberno do Estado anunciou unhas medidas tan extraordinarias e dun trasfondo case revolucionario que me gustaría que me sacaran de dúbidas sobre si alguén as escoitou tamén ou son eu que decreto en soños as normas que desexaría ver vixentes na realidade. Falo desa decisión de rematar coa estafa –ben, cunha parte delas- que fan algunhas empresas ós seus clientes.

En concreto, a de prohibir a sobredose de facturación de servicios como o do estacionamento ou da telefonía móbil. Que os parkings cobren unha hora enteira aínda que os uses quince minutos porque es un cidadán consciente do que amola a dobre fila. Ou a de que as compañías operadoras cobren X por establecemento de chamada –é decir, por que chames e che contesten- e logo Y por cada medio minuto –é decir, por falar, fales o que fales-. E prohibir que a túa relación con elas se pareza ó matrimonio católico, no que todo son facilidades para entrar e todo imposibles para saír. Que conseguiran que os prezos foran similarmente europeos e non descaradamente estratosféricos xa sería como para tomar á rúa tipo 14 de abril de 1931 (ou polo menos para presentar nas delegacións do Goberno a nosa consideración máis distinguida, ben en persoa, ben mediante os servicios de Interflora).
Claro que queda un amplo campo de microsaqueos (ou non tan micros), que non son atribuíbles á combinación de voracidade empresarial e astenia reguladora. Eu xa sabía da temible combinación latina de burocracia e menosprecio do administrado, pero sufrín as súas consecuencias en carne propia. O outro día necesitei un certificado do meu administrador de fincas. Fun, recollino e cando xa me abría despois de dar as gracias, a señorita que mo entregara carraspexou e sinalou un cartel que indicaba que, por mandato do colexio oficial correspondente, tiña que abonar 18 euros polo papel. Non discutín coa señorita, porque a quen tería que explicarlle que un organismo de afiliación obrigatoria (é decir, un monopolio a afectos prácticos) non debería ter potestade para fixar prezos por servicios que non podo procurar noutro sitio, e a maiores cando ese señor xa me está cobrando todos os meses polas súas xestións. O caso é que me fun co papel (e 18 euros menos) ó outro organismo onde mo requirían. Logo de hora e pico de revisión da chea de papeis que levaba eu, xunto con outra morea que aportou outro señor, o cabaleiro que dirixía a cerimonia (e cobraría un pastón por presidila) engurrou o fuciño, concluíu que aquelo non estaba católico de todo e desapareceu. Foi unha empregada a que, despois de moito papelexar, aclarou que noutro organismo público, semipúblico ou máis ou menos privado me fixeran mal outro papel, e tamén as posibles solucións: a máis rápida e directa supoñía que eu tería que apoquinar arredor de 500 euros.
Aínda hoxe non teño pista ningunha sobre a que organismo público, etc. lle tería que reclamar inutilmente os 500 bolos, pero deixo posto aquí para cando ó goberno teña a ben solucionar algúns outros problemas da cidadanía.

(para luns 12 de setembro de 05)

Coas expectativas non se sabe que é peor, se que se cumpran ou que non. Posiblemente é o que pasa co novo goberno, que hai tantas expectativas entre os gobernados que o que fan ben parece pouco, e o que non, parece demasiado. E tantas entre os gobernantes que se senten obrigados a cumprilas antes onte que hoxe.

Pasa por exemplo, co da gratuidade dos libros de primaria, por escoller o último titular. Era unha promesa electoral tanto do PSdeG como do BNG (e creo recordar que mesmo xa o prometera Antolín Sánchez Presedo na campaña do 93). Ou sexa, que non cabe sorpresa ningunha por que se cumpra (quitado a sorpresa de que algunha promesa electoral se cumpra en xeral). Como era de prever, os pais aplauden e os libreiros e editores non. Os pais porque fundamentalmente é un aforro e os do sector do libro principalmente porque é unha perda de beneficios e porque consideran que se adoptou sen negociación e consenso (é decir, sen que viñeran acompañados dalgunha medida compensatoria). Esa controversia, neste país, pode producir desencontros familiares: a presidenta da Confederación de Apas de Centro Públicos, que saíu nos medios a celebrar a medida é Olga Patiño Doval, curmá de Xurxo Patiño Pérez, de Librouro, destacado integrante do sector que a criticou (a medida, non a Olga).
Hai incluso quen pensa (eu en concreto e outro co que falei esta mañá) que o progresista nunha situación de axuste non é que se destinen os impostos (extraídos fundamentalmente dos asalariados) a sufragar libros de todos os alumnos, incluídos os daqueles que levan ó colexio móbiles máis caros que os libros, e non dos que precisan esa axuda, aínda que sexa o 80% das familias. (Igual que me parece que os 600 euros mensuais para mulleres maltratadas, o chamado de forma un tanto rimbombante “salario da libertade”, tampouco debería ser para todas as mulleres maltratadas, senón para as que o precisen, que xa sei que son a maioría).
Pero, en definitiva, coas compensacións ó sector que faga falta e coas salvedades pedagóxicas que podan xurdir, a gratuidade dos libros paréceme ben. Outra cousa é que esa medida satisfaga a expectativa dun proxecto progresista para amañar o problema da educación. As expectativas concretas e previas do electorado progresista, acrecentadas polas promesas electorais e reforzadas pola actitude impresentable do goberno saínte asinando contratos para cando non gobernaría, de que se potenciaría a educación pública e non a privada. A teoría educativa conservadora é que educación pública é toda, soamente que parte está impartida por empresas privadas. Formalmente pode ser unha visión válida (e no fondo élles máis cómoda e máis barata), sempre que se cumpran dúas condicións: que se lle dean ós centros públicos os medios para que a xente non fuxa cara á privada, e que se vele porque a privada non teña vantaxes comparativas (desde o punto de vista empresarial, non formativo, como peores condicións laborais do profesorado ou a selección dos alumnos menos conflictivos). E desde logo, se imparta nun centro público ou privado, a mellora da educación pasa por velar aspectos como que uns e outros cumpran as distintas normativas (que se incumpren no sector público, no privado e no mediopensionista) e os obxectivos educativos (que non son que dentro dun centro se pode facer o que sexa mentres non saia nos periódicos nin se lle dea a lata ás autoridades). Claro que eso sería menos popular entre parte dos pais, dos profesores e mesmo dos alumnos.

(para xoves, 8 de setembro de 05)

Parece ser que a reunión entre Zapatero e Rajoy concluíu en fracaso, cabe deducir do unánime lamento dos analistas políticos sobre a ocasión perdida de encarrilar a política nacional, e a chea de advertencias que prodigan de que así mal vamos. En realidade, a xuntanza foi mal porque é o único método para que uns e outros –políticos e analistas- defendan o pan que comen. Rematado o exótico asunto das eleccións galegas, muxido o polémico tema do Estatuto catalán ata que perdeu calquera asomo de interese e mesmo de intelixibilidade, algo hai que facer para seguir ocupando as portadas. Nas novelas negras, neses casos, facían aparecer a un tipo cunha pistola, e aquí escenifican un desacordo (tanto que a frase de Rajoy, “entré preocupado y salí preocupado”, é do guión da reunión anterior). E o público, preocupado.

Preocupado por outras cuestións, quero decir. Por exemplo, o coruñés medio –se é que tal cousa existe- está preocupado pola abundancia de ruídos e a escaseza de zonas verdes, ou eso conclúe o Instituto Nacional de Estadística despois de facer unha chea de estadísticas. Non penso discutir as conclusións do INE e aínda menos as preocupacións do coruñés medio, ó que por outra parte non coñezo. É máis, desde aquí felicítoo sinceramente por ter unhas preocupacións propias dun votante dos Verdes alemáns. Ademais, cada quen ten ou ve os problemas que lle peta. Por exemplo, para a concelleira Carmen Marón, na Coruña non hai problema de tráfico. (Se normalmente coincido cos criterios da concelleira Marón e aínda máis cos da deputada Marón, neste caso coincido plenamente: aquí o problema é aparcar, fenómeno que quizais axude a que o tráfico non sexa un problema).
E como probablemente o goberno municipal coincide aínda máis que eu cos criterios de Carmen Marón, por eso decidiu a atallar os problemas reais da cidade. Verbigracia: os lapos (con perdón). Parece ser que os coruñeses somos xente cuspidora en demasía (ben polo síndrome de abstinencia da Fábrica de Tabacos e as súas míticas farias, ben pola humidade do clima, ben polas descargas de carbón e cereais) e polo tanto o Concello ven de aprobar unha ordenanza que establece multas de ata 750 euros por cuspir, ou xa postos, por tirar calquera residuo na vía pública, sexa orgánico (pipas), inorgánico (papeis) ou supoño que mixto (colillas e chicles). Máis ou menos, debe ser a mesma sanción que por circular por San Andrés a 160. Eu, aínda que acreditarei no cumprimento da ordenanza cando saiba dalgún sancionado, concordo plenamente co seu espírito. Non tiro á vía pública nin o precinto dos paquetes de tabaco, e botaría todas as colillas nas papeleiras se houbera papeleiras bastantes para o meu ritmo nicotínico. Pero, ademais de poñer máis papeleiras para non facer trampa, no que respecta ó de cuspir digo eu que haberá que cambiar o modelo. Coas actuais tipo buzón, ou moita puntería tén a xente, ou non vai haber quen se achegue a elas nin para deixar unha colilla.
Como ven, aféctanos moito máis o que se acorde en María Pita que o que se desacorde na Moncloa.

(para mércores, 7 de setembro de 05)

Michael Moore (xa saben, o da gorra que se gana a vida meténdose co que non lle gusta dos Estados Unidos) saíu do silencio no que estaba cando a parte dos Estados Unidos que non lle gusta reelixiu a George W. Bush, e o venres pasado escribiulle de novo (a Bush, e de paso ós Estados Unidos). “Acabáronse as vacacións…” chámase a súa carta aberta. Polo de Katrina, claro.

“¿Algunha idea sobre onde poden andar os nosos helicópteros? É o quinto día do furacán Katrina e moita xente está no medio da auga en Nova Orleáns e precisa que a rescaten polo aire. ¿En que lugar do planeta puido perder todos os nosos helicópteros militares? ¿Necesita axuda para atopalos? Unha vez perdín o meu coche no parking dun Sears…” comeza Moore a súa misiva. O resto vai por onde todos podemos supoñer, polo pouco caso que lle fixo a administración norteamericana ó fenómeno do quecemento global e polo menor aínda que lle fai ó sector da poboación que está onde está –abaixo- porque quere: “Non, Mr. Bush, Vd. fixo o que debía. Non é culpa súa que o 30% de Nova Orleáns viva na pobreza ou que milleiros non teñan transporte para saír da cidade. ¡Veña, se son negros!”

     Posiblemente por falta de espacio ou por ser de Michigan, a Moore non lle chama a atención o que aquí nos sorprende, e moito. O primeiro é que no país da eficiencia anglosaxona, as cousas funcionen manga por hombro como nos países da improvisación latina, ou peor aínda, porque nin improvisan. O segundo, a reacción de parte da sociedade, en concreto dos dous extremos. Recordo que cando a –moi improvisada- evacuación de Fisterra polo naufraxio do Cason, un dos sospeitosos habituais de andar nas cousas dos demais foi dos que se puxo de voluntario como vixilante. En Nova Orleáns o que fixo boa parte dos delincuentes foi coller o armamento e aproveitar a ausencia da policía para esparramar a gusto, estimulados sen dúbida polas continuas loas á iniciativa privada. Pero non só eles. No outro lado do espectro económico – como é sabido, os extremos tócanse- tamén moveron ficha e os combustibles cuadriplicaron o prezo. Xa sabemos que son as regras do libre mercado, pero por aquí alucinamos co descaro co que se aplican en momentos como este. Aquí agardarían polo menos un par de semanas en desquitar perdas e repercutir os custes.

     Polo demais, quizais polo da globalización, é curioso o parecidas que son as reaccións dalgúns gobernantes, máis proclives a poñer os pes riba da mesa que nos lugares onde se supón que deberían estar, aínda que tampouco farán nada, porque os gobernos non están para solucionar os problemas, senón para inventalos e argallar solucións que beneficien ós amigos. E se hai algún problema, mándase ó exército.

(para luns, 5 de setembro de 05)

Primeiro desencontro no seo do que o PPdG, aínda noqueado, chamou no seu comunicado de prensa sobre o tema “o tripartito”. Fóra de quen teña a razón, no caso de que haxa unha, cada vez parece máis claro que o affaire Salario da liberdade foi un aviso a navegantes por despecho (despecho?) seguido de outro por orgullo. O mesmo que nas parellas (nas de dous, estimado PPdG). O pavero do asunto é que se produciu entre dúas persoas, Laura Seara e Quintana, que non soamente son paisanos de Allariz, senón que foron veciños do mesmo edificio. É mais unha premonición? a nena Laura dos Fandiños choraba moito de pequena e non deixaba durmir ós Quintana.
Se esta primeira crise motivouse por algo no que as dúas forzas están de acordo, e entre dous amigos, ou están eles a clase política moi susceptibles, ou o estamos nós.

Todo ten as súas vantaxes e os seus inconvenientes. Por exemplo, no fútbol as victorias son victorias, xustas ou inxustas, e as derrotas, honrosas ou como para matalos, son derrotas. Na política é todo máis difícil, quizais porque non hai o que antes se chamaba moviola ou cámara lenta, nin o máis moderno ángulo inverso.

Por exemplo, as recentes e sen embargo remotas eleccións galegas (aka a caída do réxime). Tardamos un mundo en saber quen ganou e quen perdeu, o mesmo os cidadáns aínda coa depresión postvotum que os beneficiarios das papeletas. De feito, no PP non asumiron que perderan ata que se personou Boquete o das mudanzas coa furgoneta (falo do PPdeG, os de Madrid non estou moi seguro se asumiron algo, porque non lles escoitei falar do tema). No outro lado tampouco pareceron telo moi claro ó principio. Agora, si, porque o outro día, un amigo de Monforte que me confesou que non era militante do BNG (debería apuntarse, é o seu tema de conversación favorito) comentoume que o que el chamaba “os históricos” debían estar moi cabreados, e que a ver si se atopaba con algún para comprobalo (tamén eu, pero un primo histórico que teño anda estes días por Venezuela). “Que cheguen ó poder outros é lei de vida, pero tamén o é que lles doa”, díxome. Frase igual de certeira, aínda que menos fina e máis descarnada, foi a dun concelleiro socialista de Vilagarcía: “Non ganamos as eleccións para darllas ós catedráticos”.
É decir, socialistas e nacionalistas ganaron (sei ben que circulan opinións contrarias, pero aí está o argumento Boquete), pero non a gusto de todos. Ou máis ben de case ningún, porque en conversas non oficiais (sei tamén que todas as miñas conversas son “non oficiais”, pero para entendernos) todo son críticas a boa parte dos escollidos. Nalgún caso con razón (un recoñecido trepa aupado a un cargo, outro esforzado militante que sempre fixo os traballos partidarios de balde e agora sigue onde estaba), e no resto, sen máis razóns que a natural prevención sobre as capacidades alleas e a non menos natural cadea de odios e amores que inevitablemente foi provocando calquera que supere os 35 anos nunha sociedade pequena como a nosa.
Con todo, o poder crea sempre un fenómeno centrípeto, no que todo o que se move tende a arrimarse ó centro. Xusto o contrario do que pasa cando se perde, que se potencian as naturais forzas centrífugas. O PPdeG era antes, polo menos oficialmente, un partido unido baixo a indiscutible autoridade paterno-presidencial, na que os nenos boina e os infantes birrete se tiñan que limitar a arrearse patadas baixo da mesa. Agora, de onde antes había dous bandos saen catro candidatos, mentres o petrucio non ten outra que limitarse a implorar, como todos os pais que saben que as criaturas van facer o que lles pete, “facede o favor de non pelexar, ou pelexar en baixo, e teñamos a festa en paz”.
A verdade é que, no fútbol e na política, a victoria ten cen pais e a derrota crea cen orfos

(para xoves, 1 de setembro de 05)