si home si

“Mira agora mesmo o que están poñendo na cadea X”, chamoume hai anos unha cuñada, toda divertida. En X estaban botando o programa aquel no que un veterano actor perdía dignidade e ganaba liquidez facendo de amañador de relacións, penso que a bordo dun carromato. No momento en que prendín a tele aparecía un individuo de aspecto un tanto inquietante, pese a estar composto para a ocasión, co fondo dun coñecido monumento da miña cidade natal. Reclamaba o perdón dunha muller, claro. Logo, o actor celestino entraba nun popular restaurante para transmitirlle o recado a ela. “Dígalle que el que xa sabe porque pasou todo, e que deixe de poñerse en evidencia el e a min”, díxolle ela coa dignidade que lle faltaba ós outros, mentres secaba as mans cun trapo. E sen atender os requirimentos do mandadeiro, volveu á cociña. Eu devolvín a chamada telefónica, todo orgulloso de como a miña paisana rematara o conto: “estabas vendo o programa?”

O conto non acabou así de ben para Svetlana, a veciña de Valencia que aceptou unha invitación para recibir unha sorpresa no plató dunha tal Patricia, que acabou consistindo nunha proposta de matrimonio por parte dun home condenado en firme a non achegarse a ela. “La vida es una, quiero pasarla contigo”, insistiulle o tipo, axeonllado e poñéndolle un anel diante da cara, entre os ouveos de admiración dos desocupados/as que facían de público, mentres a presentadora lle pedía á paralizada candidata precisión de resposta e sentimentos: “¿no, o no sé?”. Días despois o do anel decidiu que a vida dela era ningunha. Non foi a primeira víctima. En 1998, un home matou á súa esposa porque non quixo ir con el a reconciliarse no carromato televisivo. Dicir que si tampouco garante nada. No mesmo programa da tal Patricia, un deses aplaudidos polos desocupados conseguiu que a muller lle perdoara as infidelidades, pero así e todo acabou matándoa e meténdoa no maleteiro do coche. Non sei que clase de xente considera digno de admiración ou “romántico” facer unha proposta amorosa nun plató, ou que a decisión que se tome así teña algún valor (para os implicados, quero dicir, non para os índices de audiencia ou para a pervivencia do programa). Pero si teño claro que para facelo hai que terse nunha consideración moi alta, que a saber en que se transforma ó recibir unha negativa, ou ó primeiro desencontro logo dun perdón (“¡pues en la tele dijiste que me querías!”). A un tipo que apuñalou á muller da que se estaba separando acaban de concederlle como atenuante o feito de que viu como se lle declaraba outro no programa da tal Patricia.

Desgraciadamente, nin falta fai someterse a esas ordalías da reconciliación. A Ana Orantes queimouna o marido logo de que ela contara en Canal Sur a vida ruín que lle dera. Foi en 1997 e houbo dous casos similares nos dous anos seguintes. Ademais de todo o exhibicionismo que queiran, as víctimas van a televisión, porque a tele é o fogar quente, amable e divertido, onde hai un home/muller simpático/a e moi sencillo/a, non un cuarto inhóspito onde te atende un policía farto de lidar cos peores aspectos da sociedade, ou un xulgado no que todo cheira a expediente arquivado. E os verdugos van á televisión porque nela todo acaba ben e entre aplausos, e nela ou fóra hai moitos desocupados/as que animan a calquera que saque fóra o animal que todos levamos dentro (uns máis dentro que outros).

Agora hai quen pide que retiren o programa, nun deses intentos inxenuos, cando non hipócritas, de acabar coas doenzas prohibindo os síntomas. A tal Patricia e a productora que lle fai o programa cunha plantilla chea de mileuristas recollerá os retellos á espera de que escampe, ou de colocarse noutro sitio, ou de que apareza outra/o que aparente mellor ter perfecto dereito a preguntarlle a uns seres patéticamente vestidos e peiteados polos seus sentimentos. Non hai que facerlle. A televisión dá o que a xente lle pide, pero tamén a xente pide o que a televisión lle ofreceu . Pero podían facer eses programas con actores. Sairíanlle ás empresas algo máis caros (agora son escandalosamente baratos) pero evitariamos que algúns infelices os tomasen demasiado en serio.

(FARO DE VIGO, domingo 25 de novembro de 07)