Teño que evidenciar a miña desgana cun dato real: tiña as suficientes escusas para non velo que non reaccionei ata que me asaltou nun bar a intervención de Rosa Díez, esa política profesional –no senso máis pexorativa do concepto- que vende ser exactamente o contrario, tentando compensar cunha sobredose de demagoxia o feito de que non é a Sara Carbonero (famosa, cunha profesión  e estreitamente relacionada cun símbolo de España). Así que me resignei a seguir como podía o resto do debate e as análises pertinentes. A conclusión que saquei é que os líderes políticos, como lle escoitei a un veterano parlamentario do PP, todos van ao seu, menos eu que vou ao meu. Porque do que se trataba era de debater de cómo lle vai ao país (esa é a definición de España na que maioritariamente se recoñecen os españois, segundo a última enquisa do CIS), non como lle vai a eles, e foi ao contrario.

Nun resumo que recoñezo que é demasiado resumir, pero verídico, Zapatero consumiu varias horas en dicir isto: “Si, facémolo mal. Non nos sae mellor, pero é o que hai. Se antes non fixemos o que tiñamos que facer é porque non nos mandaran facelo, pero vostedes criticábanme antes porque non o facía e agora porque o facemos, pero farían o mesmo que facemos nós”. O discurso de Rajoy é aínda máis sintetizable, sen saírse da verdade: “Todos sabemos que a cousa está mal. Non tanto como me gustaría, pero mal. E a culpa é súa, sr Zapatero, e para que se amañe chega con que se vaia. Así que ahuecando, e rapidiño, que me estou perdendo o Tour”. Nin sequera hai debate ideolóxico. Por exemplo: o que o Goberno fai e a oposición faría aínda que non o diga é o que manda o Mercado. Por qué? Hai outra alternativa? Se hai que facer o que mandan, ¿qué é o que se debate?, a prontitude en obedecer?, se hai que poñer -con perdón- a vaselina ou tentar remitirlles a factura por se lles desgrava? Mentres as súas señorías se esgotan en reiterar o obvio, pasan desapercibidos feitos como que os 3.000 caraduras fiscais españois descubertos por casualidade soamente nun banco, o HSBC, defraudaron un total de 2.600 millóns de euros (por se as cifras marean: 6.700 millóns é o que se aforrará o Estado coa rebaixa do soldo aos funcionarios. 1.600 millóns coa conxelación das pensións). Nin o Partido Socialista Obrero Español nin o Partido Popular (de los Trabajadores) sacaron a relucir o dato, aínda que fose coa intención populista de denunciar aos que agachan os beneficios mentres ás velliñas lles conxelan o salario miserable que reciben. Algunha das súas señorías, ou amigos coñecidos, figura nesa lista de delincuentes que, entre outros privilexios, gozan do anonimato?  Soamente se me ocorre reiterar o que dicía a miña aboa Balbina cando os vía pola televisión: “Parece que se matan a logo son todos moi amigos”.

En definitiva, máis que pais da patria temos cuñados da patria. Eses que se che presentan na casa para pedirche as ferramentas ou o coche, aos que lle hai que aturar as manías nas ceas de Nadal e as borracheiras nas festas familiares, e todo porque a túa irmá ou o teu irmán casou con eles, e mira que llo advertiches.

(La Opinión de A Coruña/Faro de Vigo)

Cando o lume aquel queimou as cellas de todos os que se empuxaban para atizar a fogueira financeira e sacar partido dela, houbo unha chea de declaracións rimbombantes, que poderiamos resumir naquela de “Hai que refundar o capitalismo”, que proclamou alguén tan pouco sospeitoso de bolchevismo como Nicolas Sarkozy.

Confeso que mesmo pensei que algo farían. Non falo xa de coutar os paraísos fiscais, eses tumores do sistema económico que parecen non molestar a ninguén, nin impoñer a taxa Tobin aos movementos de capital. Falo de facer algo, aínda que sexa facer que fan. E nada. Unha nova pantasma percorre Europa: en Alemaña, Angela Merkel asegura que a anunciada taxa aos bancos para crear un fondo por se hai que socorrelos outra vez se poñerá en marcha… en 2012. Aquí o PSOE lanza ameazas tan veladas como vagas de que subirá os impostos aos “ricos” (sen concretar quen son os “ricos”). Máis aquí, o partido anteriormente coñecido como PP (agora PTD, Partido de los Trabajadores y los Débiles) négase no Parlamento e fóra del a incrementar o tramo autonómico do IRPF aos salarios de máis de 100.000 euros.

Mentres se escoitan os ecos desa pantasma da Macroeconomía, os gobernos aferrollan aos que poden: os seus propios empregados, que non siquera poden argumentar incumprimento do convenio colectivo. Merkel anuncia que reducirá 15.000 funcionarios (e aquí non se conta que o fará non repoñendo as xubilacións), pero tamén 40.000 soldados, e que baixarán as prestacións sociais (os 1.800 euros por fillo quedarán en 1.200). Aquí, o goberno socialdemócrata nin siquera dá algunha de area entre tanta de cal como decreta. A folga dos funcionarios foi máis que mediocre, pero os que a secundaron, fose o 10 ou o 60%, son uns heroes. A maiores dos 100 ou 150 euros que cobrarán de menos o mes que ven, escolleron deixar de cobrar outros 50 ou 100 en sinal de protesta. E fixérono coa maioría da opinión pública en contra, que considera que, xa que hai tanto cego, está ben que aos choscos lles quiten un ollo. Xa pasou cando a reconversión naval, aquel traballo sucio que fixo outro goberno socialdemócrata, que concitou o apoio calado e cómplice da oposición e o máis estentóreo de quen acusaba aos reconvertidos de merecelo, por ganar de máis.

En resumo, no que respecta aos gobernos –socialdemócratas, conservadores ou PTD- está claro que non están aí para gobernar, senón para demostrar ante quen realmente manda as súas dotes de inflexibles xefes de persoal. “Estimular a confianza dos mercados”, chámase esa figura. E no que respecta á cidadanía, cando os xigantes financeiros abalaron non nos preocupamos porque a nós non nos afectaba directamente. Tampouco nos preocupamos cando houbo que inxectar liquidez no sistema bancario, porque os cartos eran do Estado. Agora veñen polos funcionarios e polos pensionistas, pero non pasa nada porque non somos empregados do Estado, nin vellos. Xa saben como sigue o conto.

(La Opinión de A Coruña, 12/6/2010)

O de CR Superstar dividiu ao mundo occidental en dúas liñas de pensamento: os que pensan que é un macarra que debe apandar con dous partidos de sanción e os que pensan que é un macarra marabilloso que debe ter barra libre para desenvolver a súa arte e vender camisetas e gayumbos. É un episodio máis da fascinación polo canalla, como a atracción que temos polo pirata John Silver en A illa do tesouro, polo capitán Renault de Casablanca ou polo Harry Lime de El tercer hombre. O que pasa é que ultimamente baixamos un pouco o nivel niso de poñer nos altares a xente común. Que é común de máis. Non só CR. Pasa tamén con Belén Esteban, a nova “princesa del pueblo”, como lle chaman. Entendería esa identificación que provoca en determinados ambientes se a mala, a Campanario, tivese algo. Que fose unha aristócrata escuálida e elitista, ou polo menos unha loura filla de rico, e non unha gordecha do montón que lle anda a amañar a pensión de extranjis á nai. A loita fratricida á que sempre se deixan levar as clases populares.

Exactamente o mesmo que a elección de presidente do PP de Ourense non deixa de ser unha das moitas loitas fratricidas que enchen a literatura desde a Biblia. Como os dramas de Shakespeare, está chea de sangue, proclamas e traizóns (e esa peculiar forma que ten o PP de entender e practicar a democracia interna: os mesmos métodos son lícitos para captar votos da xente, pero non para captar votos dos militantes. O apoio de Louzán ao candidato Feijoo foi irreprochable, o de Baltar ao candidato Baltar, impresentable). Sen embargo, recoñezan que a loita pouco exemplar entre o mellor representante daquela teoría fraguiana de que os fillos de políticos teñen mellor preparación e un alcalde discreto que terá outros méritos, pero o que se lle coñece é o valor de presentarse voluntario cando llo pide o mando superior, non acada as dimensións do enfrontamento Feijoo-Cuiña, aquela disputa telúrica entre o señorito apadriñado e o delfín traizoado, tan intensa como a de Joseph Cotten e Gregory Peck en Duelo al sol. Que o que estea en disputa sexa agora o liderado dunha organización provincial e non Jennifer Jones rebaixa aínda máis a épica.

E non me digan que o da poxa municipal para albergar o almacén temporal de residuos case eternos, un capítulo máis da conmovedora historia das autoridades que agardan que alguén veña e amañe todo, non lles recorda a Bienvenido, Mister Marshall. Eu sempre pensei que unha decisión deste tipo tiña máis condicionantes técnicos que o simple desexo de notoriedade duns gobernos municipais, a ansia irrefreable de ganar eleccións, aínda que sexa municipais, ou o vicio de atraer cartos, veñan de quen veñan ou para o que veñan. Pero debe ser que non, co que a tirapuxa residual pon ao sistema político español á altura de… El camarote de los Hermanos Marx?, Sopa de ganso? En canto ao iPad, é o engado máis vello do mundo: algo ben bonito pensado para que ti fagas o mínimo e consumas ao máximo o que fan outros.

(sábado, 30 de xaneiro de 10)

En primeiro lugar, porque Europa en parte construímola nós. Desde a idea de Europa, que como dixo Goethe, se formou peregrinando polo Camiño de Santiago, ata a máis moderna contribución de construíla literal e fisicamente, coa man de obra dos nosos emigrantes. E porque Europa nos conformou a nós, desde a discutible orientación que deu á nosa economía, do naval ó lácteo, pasando pola pesca, ata os fondos que nos achegou e que metemos en infraestruturas, unhas necesarias e outras tamén máis que discutibles. Foi en Europa, e non en ningunha instancia política española, onde se criticou o modelo de construción no Mediterráneo, posible -na parte legal- grazas á normativa urbanística española e autonómica. No Parlamento Europeo paráronse iniciativas como a que contiña a Directiva Bolkstein de permitir a empresarios dun país contratar a traballadores doutro coas condicións salariais do país de orixe (non fai falta ser moi fantasioso para imaxinar o incendio social que ocasionaría tal medida). Ou a de deixar que se puidese estender a 65 horas semanais o horario laboral (apliquen o paréntese de antes), tal e como pretendían os gobernos. Aínda que tamén se aprobaron, co voto a favor dos deputados galegos de todos os partidos, infamias como a Directiva de Retorno, que permite reter ós inmigrantes ata18 meses antes de botalos. A maiores, o voto nas europeas está libre dese condicionante de voto útil, porque teñen posibilidades de acadar representación moitas máis opcións que nos outros comicios, nos que as fabas son contadas. Mesmo o debeu entender o Tribunal Constitucional cando decidiu aplicar a xustiza e o sentido común ó permitir que se puidese presentar a candidatura de Iniciativa Internacionalista, na que figura Xosé Luís Méndez Ferrín.

Claro que tamén pasa o que pasa. Como se di, a Unión Europea non pasaría os controis democráticos para ser membro da Unión Europea. O seu parlamento non ten os poderes que teñen as cámaras dos estados membros. E a circunscrición única fai que sexa practicamente nulo o compromiso dos elixidos cos electores, xa bastante elástico nos demais casos. Que poden propoñer ou votar o que lles pete, que aquí non nos enteramos, vaia. Por iso nunca entendín que a opinión pública de Galicia, independentemente de simpatías partidarias, non criticara que nas anteriores euroeleccións lle quitaran o escano a Camilo Nogueira polo procedemento de fozar en actas de mesas do barrio madrileño de Salamanca ou de Quintanar de la Orden, para que acabara adxudicado a unha candidata do PP de Logroño.

Por ese desleixo entre votantes e votados, os partidos maioritarios permítense mandar alí a quen sexa, normalmente a quen estorba, e consideran as eleccións unicamente como unha enquisa sobre o estado da opinión política, pero con fogo real, con votos de verdade, aínda que non sexan moitos. Alá eles, e logo que non se queixen da abstención, pero tamén alá nós despois coas queixas sobre as decisións europeas. Como advertiu o historiador Arnold J. Toynbee hai xa máis de medio século -sen que desde aquela se lle fixese gran caso-  o maior castigo para os que non se interesan pola política é que serán gobernados por persoas que si se interesan.

(Faro de Vigo/La Opinión de A Coruña, sábado 23 de maio de 09)