Imaxino que tamén vostedes verían antonte nenos disfrazados de bruxos, meigas e asimilados. É curioso o que pasou coas tradicións. Por un lado, pasaron de ser un atraso a un adianto. Por outro, convertéronse en móbiles e intercambiables, en contra do que parecía a súa esencia. A maiores, aquí todas esas mudanzas nos pillan co pé cambiado.

A tradición pasou de ser como unha mochila chea de pedras en canto foi deixando de ser obrigatorio cargar con ela, e esa transformación liberadora coincidiu máis ou menos co descubrimento de que a sociedade galega non é tradicional en absoluto, sen que unha cousa – a transformación- teña que ver coa outra – o descubrimento- (vamos, que o cambio non se produciu para nos amolar). Está o exemplo destas datas. As tradicións mortuorias póñense de moda, hai viaxes organizadas para ver os cultos funerarios de México, e nós poderiamos aportar o rico folclore dos velorios, coas seus excesos narrativos e libatorios. Pois resulta que aquí xa está completamente asentada a civilización tanatoria, coas súas pompas e as súas arquitecturas propias. Logo está o do Halloween ese (ou como di un que eu sei, o “alovén”), que avanza imparable como uso social apoiado en tres fenómenos: o gusto infantil polo morbo, as ganas de pais e avós de promover as actividades lúdicas e festeiras dos retoños e a inclinación interxeneracional de imitar todo o que saia nas películas. Incluso se podería engadir outro efecto potenciador: contrariar á Igrexa, que agora se mostra preocupada pola contradicción (competición) entre o “alovén” e do Día de Defuntos, como se as celebracións cristiáns en xeral (e desde logo esta en particular) non se instituíran e fixaran aproveitando crenzas e ritos anteriores. Celebrar con cabazos e velas este día que en linguaxe moderna poderiamos chamar xornada de portas abertas do mundo dos mortos, parece ser que foi un invento destas partes do mundo que miramos deitar o sol no mar (un rito celta, dito coloquialmente para entendernos) que prendeu en Norteamérica. Así que a súa expansión aquí como uso urbano é como si se puxesen de moda as mallas polas festas da colleita que fan os amish. Son fenómenos habituais en sociedades tan amantes da novidade e do prestixio foráneo como a nosa.

E outra tradición perdida, para a nosa desgracia, é a de aforradores. Pasamos de ser un país de xentes que gardaban os cartos “na vigha”, como dixo no banquillo dos acusados aquel arousán emprendedor, a ser uns mansfuradas. Estaría ben se fose porque o clima semitropical que nos castiga ultimamente tróuxonos asociada a alegría de vivir, pero moito me temo que a cousa non vai por aí. A falta de facer as pertinentes consultas ós gurús económicos, o que está clara é a relación entre eses dous fenómenos: imponse o Halloween de disfraces e festas porque somos uns gastadores. Nos Estados Unidos, o día dos mortos é, despois das Navidades, a época de máis facturación comercial.

 

(LA OPINIÓN, xoves 2 de novembro de 06)

Advertisements