As cousas é mellor facelas cando hai que facelas. Posiblemente non se puido, non se quixo ou non se soubo facer no seu tempo o que agora se pretende facer coa lei da memoria histórica, pero tería sido mellor. Daquela, no que se chamou a Transición como se puido ter chamado a Rendición, a xente de orde era de centro e as esquerdas querían facerse respectables. Así que posiblemente uns non o fixeron porque outros non llo pediron, como as parellas nos argumentos dos culebróns románticos. Tería sido mellor daquela, porque como a realidade do que fora a dictadura estaba moi presente, teríanse evitado os falsos argumentos en contra de condenala.

O principal razoamento en contra, ou alomenos o menos ofensivo, é que hai que esquecer aqueles tempos, e non remexer nas feridas. Máis ou menos, como cando dous nenos se pelexan e os adultos os obrigan a facer as paces, sen molestarse en indagar a causa ou a culpa da disputa. Os adultos quedan cheos de razón, pero un dos nenos deixa de confiar na equidade dos maiores. E unha cousa é perdoar, e outra facer como que non pasou nada. O argumento de que tamén houbo víctimas no bando vencedor tampouco vale. Claro que as houbo, e pagaron por elas os culpables e milleiros de inocentes, eles e os seus descendentes, durante décadas. Estes dous argumentos poden ter doses de boa fe. Hai outros que xa entran no apartado do miserable. O de que foron os excesos republicanos os que motivaron os excesos franquistas é como o das violacións xustificadas porque a víctima provoca. O da hipótese de que se ganara a República reprimiría igual, ademais de incomprobable é pouco probable, porque os excesos nese bando cometéronos por libre, e no outro institucionalizaron os excesos. Este tipo de discurso de nin uns nin outros, de que todos os extremos son malos, obedecen a unha simetría perversa porque os termos da comparación non son equivalentes, da mesma forma que non hai equilibrio entre un maltratador e unha maltratada.

O máis penoso é que o proxecto de lei non é siquera, como se vende, o intento de reparar inxustizas. A morte non hai quen a repare, pero tampouco se indemnizará ós espoliados, nin se lle devolverán os postos ós depurados, que o foron simplemente por ter unha ideoloxía en boa parte dos casos. É simplemente facer explícito que se cometeron inxustizas, sen pretender sinalar ós culpables, nin moito menos castigalos (de limitarse a inhabilitalos simplemente nin se chegou a falar nunca). A Transición consistiu en dicirlle ó maltratador e á maltratada que había que facer as paces, e agora esta lei consiste en recoñecer que aquilo estivo mal. En realidade, para o que vai servir, se é que sirve, e para quitarlle os nomes dunhas rúas a xente a quen llas deron polo mérito de matar xente e de retrasar varias décadas o desenvolvemento normal da sociedade española. Conservar aquelas placas e algúns escudos non ten nada que ver coa historia. Historia son Almanzor ou Napoleón, e nin siquera eles teñen rúa ningunha. Ten que ver con outra herdanza do franquismo: a de que o poder hai que amarralo como sexa e por riba de quen sexa, incluído da xustiza máis elemental.

(FARO DE VIGO, domingo, 14 de outubro de 2007)

Advertisements