Estou vendo, e aínda acabando de crer, un cartel da Festa do Marisco que se celebra hoxe… na Ribeira Sacra, zona de excelencias varias, paisaxísticas, humanas e gastronómicas, pero situada cando menos a 150 quilómetros de calquera auga salgada que non sexa a do caldo. Claro que, como argumentaban hai anos os promotores doutra festa semellante no Porriño (terra tamén excelente e tamén sen costa), “aquí non temos mar, pero gústanos moito o marisco”. Con toda a razón, ou acaso en Madrid non se gaban de ser “el mejor puerto pesquero de España”?

Este fenómeno da paparota como sinal de identidade –permitida- de Galicia non foi, que eu saiba, moito máis obxecto de estudio que aquela primeira explicación de Cunqueiro, de que as nosas comidas festeiras eran pantagruélicas pola memoria histórica e case xenética da fame. Agora que hai fartura –polo menos en comparación coa fame que houbo- o que se produciu non foi unha tendencia compensatoria cara a austeridade, senón unha multiplicación exponencial. Aquelas primeiras festas para reivindicar os produtos de calidade esquecidos ou infravalorados derivaron nun aquelarre de convocatorias e alardes dixestivos. Hoxe non deben baixar do milleiro.

Hainas de todo, como proclaman as bandeirolas que coroan as nosas estradas como metas volantes do tour da gula (o pecado capital, non o sucedáneo da angula ou meixón) e os carteis en bares, cafeterías, muros e paredes. Protagonizadas por canta produción agraria, gandeira, pesqueira extractiva ou cultivada haxa, e as súas posibles combinacións. Penso que teño visto a pancarta da Festa do Polo Asado nunha vila mariñeira sen tradición avícola ningunha, e non desespero de ver unha anunciando a do Bocadillo de Calamares e, sobre todo, a de Calquera Cousa Feita Dispoñendo o que Haxa na Neveira. Porque comezaron como exaltación da calidade, pero derivaron, como non podía ser antropoloxicamente doutra forma, na exacerbación da cantidade (tamén chamado síndrome da tortilla de Carcacía) tal e como recollen os titulares informativos correspondentes, presididos polo número X de racións repartidas ou os Y quilos de talladas engulipadas polos Z mil asistentes.

Nesto, como en todo, existen os apocalípticos a quen nada do que trunfa lle parece ben, e os integrados que teñen como único criterio o de que se hai xente bastante, está ben. Así que hai quen di que a maioría das festas gastronómicas son unha sangría de cartos e máis que para exaltar produtos que non se dan atopado ou non se dan vendido o resto do ano, serven unicamente como reclamo para veraneantes esfameados e/ou ansiosos de participar en calquera acontecemento vendido como típico. E os que as defenden venas, no peor dos casos, como unha festa máis, que sempre serve para alegrar a xente e escorrentar a rutina.

Algo parecido observou o xornalista norteamericano P.J. O’Rourke cando foi de reporteiro a Filipinas despois da caída da ditadura de Marcos/Imelda. Atopou ao herdeiro dunha das grandes fortunas, que estudara nos Estados Unidos, que o primeiro que fixera foi dicirlles aos campesiños que traballaban as inmensas terras da casa que podían dispoñer de boa parte delas para facer o que quixeran. Os campesiños foron velo primeiro a preguntarlle se a nai del estaba ao tanto da medida. Logo, para asegurarse se de verdade podían facer o que quixeran. A terceira vez foi para invitalo: encheran todo de bandeiriñas e farois, contrataron unha orquestra e fixeron unha paparota. O’Rourke non conta se ao ano seguinte facían a II Edición ou non.

(sábado 1 de agosto de 09)

Advertisements