Non sei onde lin, ou debín soñalo, que a Xunta vai facer unha campaña para promover o trato amable aos visitantes. De feito, nos primeiros anos de goberno autonómico xa fixera unha: “Hai que tratalos ben, para que volvan”. O rechamante do caso é que, tradicionalmente, a sociedade galega é de seu particularmente amable co e cos de fóra, como se pode comprobar nas enquisas do sector, ou nese estendido costume de pedir perdón por falar galego ante a mínima sospeita de que alguén nos arredores non o entende ou teña que facer algún esforzo para entendelo. Non digo que non faga falta civilizar a algúns sectores determinados de cidades concretas, pero se algún defecto colectivo nos caracteriza é a submisión, por razóns históricas evidentes. Así que, caso de que lera e non soñara a tal proposta, non entendo a razón de promover oficialmente o servilismo.

Como todo o mundo, aproveitei a Semana Santa para viaxar, por moito que non crea nesas estendidas falacias de que viaxar ilustra e que sirve para “desconectar”. Viaxar ilustra se na viaxe se fai algo máis que trasladarse a outro sitio sen abandonar os prexuízos, e o de desconectar ignoro en que consiste (quitado o caso dos emparellados que se desprazan sos a coñecidos destinos de turismo sexual) e os seus presuntos beneficios. Eu, máis que viaxar, practiquei iso tan galego de facer a ruta da formiga, percorrer moitos lugares sen saír basicamente do sitio (o clásico triángulo casa propia-casa familiar-casa política) pero o pouco que botei por fóra aproveitoume bastante. Por exemplo, nun periódico fronteirizo, puiden ler a impresión dun ilustrado que estivera en Galicia. En concreto, arrincaba a súa impresión da literatura que adornaba o interior da porta do retrete de “un pintoresco, entrañable y estrafalario merendero de Santotiso (San Tirso hasta anteayer, aldea cercana a Compostela)”. Sen ter que visitar retrete estrafalario ningún, lendo tranquilamente o periódico, eu saquei a conclusión de que a aquel señor, de aspecto agradable e goliárdico na foto que coroaba o texto, parecíalle mal que os sitios se chamaran distinto de cómo el pensaba que se chamaban. Eu consultei a canto compostelán coñezo, e non conseguín máis referencias da tal aldea que a de Santiso –que é concello-. Metín Santotiso e Santo Tiso en Google, non fose o demo, e atopei, respectivamente, nada e a reivindicación do topónimo San Tirso…en asturiano. Ou sexa que a estrañeza do señor goliárdico é comparable á sorpresa que experimentabamos de rapaces porque o río Támesis de toda a vida lle chamaran os ingleses Thames, ignorantes de que se o río ese ten aquí ese nome é porque os ingleses coñecíano como Thames ou Isis, e houbo algún viaxeiro burranzán que viu ou escoitou os dous topónimos e concluíu que eran un.

De volta da aldea que resultou ser concello, unha pintada independentista excitou as sinapses do columnista, que a cualificaba de “una orden fascista de nacionalismo romo, rojeras, borroco, matraquero y pirulilla” (a influencia de Umbral nos seus adeptos ten os mesmos efectos perniciosos que Manu Chao nos aporreadores de bombos). Afortunadamente, confirmando a miña teoría sobre a nosa hospitalidade, sempre hai algún indíxena bueniño que acode en defensa do visitante agraviado, explicándolle que non todos somos así: “Saliendo de allí [non sei se de Santiago, Galicia ou Santiso-San Tirso], nuestro anfitrión comentaba que el Bloque quiere derogar la palabra gracias , tan asquerosamente castellana, para que se diga grazas , tan galegamente y a lo bobo”. Claro que o servil non quita o ignorante, máis ben unha cousa é consecuencia da outra. Ao meu entender, a decisión da Real Academia Galega de apostar por grazas non foi das máis atinadas, pero os damnificados somos nós, da mesma maneira que os usuarios do castelán se viron afectados pola opción da Real Academia Española de escribir güisqui, e non whisky, e ninguén, nin alí nin aquí, lle botou a culpa diso a Alianza Popular, poñamos por caso.

Todo isto vén a confirmar que: 1.O de que viaxar ilustra, depende. 2. As mellores campañas que se poden facer, para os de dentro e os de fóra, son as que inducen a coñecer o propio. 3. Nalgúns casos concretos, como se retrucaba daquela aquel remoto slogan, “hai que tratalos como se merecen, non sexa que volvan”.

(Faro de Vigo, 14/04/10. La Opinión de A Coruña 17/04/10)

Advertisements